01 / Đặt câu hỏi trước khi mở công cụ
Tình huống minh họa: một máy trạm tạo kết nối ra ngoài sau khi người dùng mở tài liệu đính kèm. Câu hỏi ban đầu nên là “tiến trình nào tạo kết nối, vào lúc nào, và có quan hệ gì với tài liệu?” thay vì “máy đã nhiễm loại mã độc nào?”. Cách đặt câu hỏi này giúp tránh ép dữ liệu vào một giả thuyết có sẵn.
Ghi lại hostname, múi giờ, nguồn cảnh báo và khoảng thời gian cần xem xét. Nếu đồng hồ máy trạm và hệ thống log lệch nhau, ghi nhận độ lệch trước khi ghép timeline. Thời gian sửa file không tự chứng minh được thời điểm file chạy.
02 / Giữ bản gốc, làm việc trên bản sao
Tách bản thu thập ban đầu khỏi thư mục phân tích. Với từng vật chứng, lưu mã định danh, nguồn, người thu thập, thời gian, kích thước, công cụ và phiên bản. Việc thu thập bộ nhớ có thể làm thay đổi trạng thái hệ thống; cần ghi lại phương pháp và giới hạn này.
Tính SHA-256 sau thu thập và so sánh lại trước các bước xử lý quan trọng. Hash hỗ trợ phát hiện thay đổi nội dung, nhưng không chứng minh người tạo file hoặc nguồn gốc đáng tin cậy. Một hash sai khác cần được điều tra; không âm thầm thay bằng giá trị mới.
Get-FileHash -LiteralPath .\evidence-copy.bin -Algorithm SHA256Lệnh chỉ tính hash của bản sao đã có; không thu thập hoặc thực thi nội dung file.
03 / Đọc bộ nhớ bằng nhiều góc nhìn
Bắt đầu bằng việc nhận diện image và khả năng hỗ trợ của công cụ. Trong Volatility 3, các nhóm thông tin như danh sách tiến trình, cây tiến trình và dòng lệnh có thể giúp thu hẹp phạm vi. Khả năng phân tích phụ thuộc vào image, hệ điều hành và symbol phù hợp; kết quả rỗng không có nghĩa máy sạch.
Đối chiếu tiến trình cha, đường dẫn thực thi, tài khoản và kết nối mạng nếu dữ liệu cho phép. Một chương trình chạy từ thư mục tạm đáng để kiểm tra, nhưng chưa đủ để kết luận. Ngược lại, tên giống chương trình hệ thống cũng không đảm bảo file hợp lệ.
04 / Tách quan sát, giả thuyết và kết luận
Quan sát: “tiến trình A xuất hiện trong image và có dòng lệnh chứa đường dẫn B”. Giả thuyết: “A có thể được khởi tạo từ tài liệu”. Bước xác minh: đối chiếu log tạo tiến trình, dấu vết file và thời gian người dùng mở tài liệu. Chỉ chuyển sang kết luận khi có bằng chứng đủ mạnh, đồng thời ghi rõ điều còn chưa xác minh.
Bản bàn giao nên có danh sách vật chứng, hash, timeline có múi giờ, kết quả đã xác minh, giả thuyết còn mở và hành động đề xuất. Đây là nền tảng để người khác có thể kiểm tra lại phân tích, thay vì chỉ nhận một tập ảnh chụp màn hình.